Leren begint met begrijpen
Twintig jaar leermeester. Vijf studenten. Drie stagiairs. En nul conflicten. Gideon Dieleman weet precies hoe dat werkt. “Als je jongeren iets wilt leren, moet je jezelf eerst in hun wereld verdiepen.”
Gideon Dieleman werkt al meer dan 30 jaar bij Van den Berg Schadeherstel, met vestigingen in Vlissingen, Goes en Terneuzen. De werkplaats in Goes is de kweekvijver voor jong talent. Twintig van die dertig jaar is hij leermeester. Samen met een ervaren collega begeleidt hij er vijf studenten en drie stagiairs. Twee veertigers, een groep tieners en twintigers. En het werkt. “Dat komt omdat we ons écht verplaatsen in hun wereld. Niet omdat het moet, maar omdat het de enige manier is om iemand iets te leren.”
Wat vraagt begeleiden van jongeren vandaag?
“Meer dan vroeger. Jongeren hebben meer uitleg nodig. Niet omdat ze minder kunnen, maar omdat ze anders in elkaar zitten. Ze willen begrijpen waaróm iets moet. Als je dat uitlegt, onthouden ze het veel beter en doen ze het ook beter.”
Hoe leg je iets uit zodat het landt?
“Door te kijken naar wie je voor je hebt. De ene student pikt het op als je het voordoet. De andere heeft er woorden bij nodig. Ik probeer altijd eerst te ontdekken hoe iemand leert en pas dan mijn aanpak aan. Dat kost tijd in het begin, maar het levert veel op. Een uitleg die niet aansluit bij de student, is geen uitleg.”
Hoe geef je feedback die motiveert?
“Wij bespreken elke reparatie samen. Wat ging er mis? Hoe voorkom je dat? Maar ook: wat ging er meteen goed? Want daar leer je ook van. Een fout is een leermoment, geen bestrafmoment. En als iets goed gaat, vieren we dat. Gewoon, met een doos gevulde koeken op vrijdag. Klinkt klein, maar het effect is groot.”
Hoe zorg je dat een student zelf vragen durft te stellen?
“Door het veilig te maken. Als een student merkt dat hij straf krijgt als hij een fout maakt, stelt hij geen vragen meer. Dan verbergt hij het liever. Wij willen juist dat ze vragen stellen, ook als ze iets niet begrijpen, ook als ze iets verkeerd hebben gedaan. Ik vraag ze actief: wat heb je nodig? Waar loop je tegenaan? Die gewoonte moet je er wel in krijgen. In het begin moet je er zelf op sturen, maar op een gegeven moment doen ze het vanzelf.”
Hoe leer je jongeren samenwerken en verantwoordelijkheid nemen?
“Door ze samen te laten werken en ze dan ook écht verantwoordelijk te maken voor het resultaat. Bij ons doen studenten niet de hele dag hetzelfde. Ze wisselen af, leren elkaars werk kennen. Dat vergroot het begrip voor elkaar. En ik stimuleer ze om elkaar te helpen. Als een student iets beter begrijpt dan een ander, laat ik hem het uitleggen. Dat leert de uitlegger minstens zoveel als de luisteraar.”
Hoe maak je veiligheid bespreekbaar?
“Door er gewoon over te praten. Niet één keer tijdens de introductie, maar doorlopend. Als ik zie dat iemand iets onveilig doet, spreek ik diegene daar direct op aan. Maar wel op een manier die niet beschuldigend is. Ik vraag: waarom doe je het zo? Soms heeft iemand er gewoon niet bij stilgestaan. Dat is geen onwil, dat is onervaren zijn. Daar moet je ruimte voor maken.”
Wat is je belangrijkste tip voor andere leermeesters?
“Leer je studenten kennen als mensen, niet alleen als leerlingen. Weet wat ze bezighoudt buiten de werkplaats. Toon oprechte interesse. Dan tonen zij interesse in jouw vak. Dat is de basis. De rest zoals techniek, communicatie en samenwerken komt daar bovenop.”
Gideon is trots op iedereen die hij begeleidt. “Onze studenten zijn gemotiveerd, ze werken hard en ze leveren goede kwaliteit. Goes is onze kweekvijver. Hier leren ze het vak. Daarna stromen ze door naar een van onze andere vestigingen.” De positieve ervaringen tijdens het BBL-traject pakken goed uit. “Ze hebben het hier zo naar hun zin dat ze niet meer weg willen.”
Belang van goede begeleiding
Voor BBL-studenten is goede begeleiding op de werkvloer van belang om te slagen in de branche. Als werkgever, praktijkbegeleider of collega heb je daar een belangrijke rol in.